ربيع بن أحمد الأخويني البخاري
35
هداية المتعلمين في الطب ( فارسى )
بسوى « 1 » اندام و اخلاق مردم آهسته كند و هر روزى ازين سوداى طبيعى جزوى بمعده ايذ از سبرز تا شهوت طعام بيفزايذ و جن اين سودا اندر همه تن بسيار كردد « 2 » آن بيمارى ايذ كى ورا « 3 » ماليخوليا خوانند « 4 » و جن ببوسذ تبهاء « 5 » ربع آيذ و آماس سبرز و اكرين سودا اندر معده « 6 » بسيار افتد آن بيمارى آرذ كى ورا شهوة الكلبيه خوانند « 6 » و اما سودا بمزه ترش بوذ و برنك خاكستركون بوذ و تيرهرنك و بحقيقت كش سياه اين بوذ . و ديگر نوع از سودا آن بود كى از سوختن اخلاط آمذه بوذ و اين بغايت بذ بوذ و هر بيمارى كى از وى آيذ كشنده بوذ و اين جهار كونه بوذ يكى از احتراق سودا طبيعى بوذ « 7 » و اين بغايت بذى بوذ و برنگ سياه بوذ و تابان بوذ و كر قى كند ، جانوران از وى بگريزند و بذوق مانندهء سركا بوذ هم ترش و هم تيز و اكر بر خاك افتذ زمى « 8 » از وى بجوشد همجنانك از سركا و اكر بروذكانى بر كدرذ ريش كنذ جنانك بهتر نكردد و اكر ريش آيذ « 9 » از وى بهترى نبوذ و اكر ازين سودا ماليخوليا آيذ خداوندش بهترى نيابذ و ازين نوع سودا همه مضرت بوذ و « 10 » هيچ منفعت نبوذ و ديكر نوع از سوداى طبيعى از احتراق بلغم آيذ و اين نوع نيز بد بوذ و از بس تبهاء بلغمى آيذ و از وى تب ربع آيذ گران رو و ريشهاء « 11 » گرانرو بوذ و بوذ كى نروذ « 11 » و اكر ازين سودا ماليخوليا آيذ خيره آيذ « 12 » و ابله و خوابناگ و نرم . و سديكر ( f . 30 ) از احتراق صفرا بوذ و اين سخت زيانگار بوذ مگر كى تب ربع « 13 » وى « 14 » زوذكدر بوذ و اما ريشها و اماسها كى
--> ( 1 ) - ف : سوى . ( 2 ) - ب ه : و اندر معده و دماغ . ( 3 ) - ف : او را . ( 4 ) - ب ه : هر يكى ازين انواع بد بوند خاصه آن نوع سودا كى به همه تن فرود آمده باشد ، صح . ( 5 ) - ف : بتبهاء . ( 6 - 6 ) - ف : كرد آيذ بسيار آن بيمارى آيذ كه او را شهوة الكلبيه كويند . ( 7 ) - ف : « بود » ندارد . ( 8 ) - ف : زمين . ( 9 ) - ف : و اكر ريشى آيذ ورا . ( 10 ) - ف : بوذ كه . ( 11 - 11 ) - ف : و آماسها كرانرو بوذ كه نرود . ( 12 ) - م : خيره كند . ( 13 ) - ب ه : كى از . ( 14 ) - ب ه : آيذ .